Neurowetenschapper, keynote spreker en drummer
Leo van Woerden is neurowetenschapper, keynote spreker en drummer. Hij studeerde neurowetenschappen aan de Vrije Universiteit Amsterdam en heeft vijfentwintig jaar ervaring met slaap, stress en functioneren onder druk. Zijn onderwerp is steeds hetzelfde: hoe het brein schakelt tussen inspanning en herstel, en wat er misgaat als dat schakelen stokt. Hij werkt met ziekenhuizen en huisartsenzorg, veiligheidsregio’s en brandweerkorpsen, Defensie, industrie en logistiek, de Rijksoverheid, en leiderschapsteams.
Ik kom uit een gezin van zes kinderen, en bij ons was iedereen arts. Ik was daar de uitzondering in. Ik haatte school, mijn cijfers waren slecht, en concentreren lukte niet. Het enige moment waarop het wel lukte, was achter een drumstel.
Ik was zestien toen een psychiater zei: Leo, je hebt ADHD. Ik voelde me niet ziek. Maar ineens was ik wel patiënt.
Ik deed 4 havo voor de tweede keer, en toen viel alles ineens. Wat eerst moeilijk was, bleek makkelijk. Het zat niet in de stof, het zat in de manier waarop ik ernaar keek.
Wat volgde waren jaren van precies het verkeerde doen. Lang haar, Kurt Cobain, lange dagen en korte nachten. Slapen doe ik als ik dood ben. In diezelfde jaren heb ik van dichtbij meegemaakt hoe mentale ontregeling levens kan ontwrichten, ook binnen mijn eigen familie.
Toen raakte ik geobsedeerd door één vraag. Wat maakt dat een brein breekt, of juist groeit en bloeit?
Uiteindelijk ging ik neurowetenschappen studeren aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Daar leerde ik het woord dat alles opende: neuroplasticiteit. Een kleine anderhalve kilo weefsel dat zichzelf verbouwt op grond van wat je meemaakt. Mijn eigen onderzoek ging over geheugenvorming, en dat bleek over ritme te gaan. Precies waar ik al jaren mee bezig was, alleen dan met stokken in mijn hand.
Ik kan slecht tegen het idee dat iemand zonder ziekte niets hoeft te doen, en moet wachten tot een arts iets kan vinden. Want als die iets kan vaststellen, ben je eigenlijk te laat.
Ontregeling komt namelijk niet ineens. Iets minder scherp dan een paar jaar geleden, iets sneller geïrriteerd, een nacht slaap die minder oplevert. Dat voelt niet als alarm, dat voelt als normaal.
Iedereen die niet ziek is, kan wel beter worden. Zichtbaar maken wat er schuift is geen bijzaak van mijn werk. Het is mijn werk.
Zo’n zaal prikt binnen twee minuten door een spreker heen. Niet door de wetenschap, want daar hebben ze geen mening over. Door de persoon. Ze willen weten of degene die daar staat weleens moe is geweest, weleens iets heeft verpest.
Daarom spring ik van hoog naar laag. Hoog is de neurowetenschapper met zijn onderzoek. Laag is wat ik zelf fout heb gedaan. Ik begin onderaan.
En daarom staan er drums. Ik kan een zaal vertellen hoe dit werkt, dan wordt er geknikt en de volgende dag is het weg. Dus laat ik het horen. Eerst een ritme dat opgejaagd is en rommelig, dan een rustig ritme met ruimte erin. Zelfde drummer, dezelfde drums. Ander ritme, andere staat.
Ik werk het liefst waar een fout meteen gevolgen heeft. Niet omdat het daar anders werkt, maar omdat het daar het snelst zichtbaar wordt.
Bij Veiligheidsregio Utrecht begon het met een keynote en groeide het uit tot workshops, een opleiding van negen modules voor hun eigen coaches, en intervisie om het vast te houden. Inmiddels werk ik met negen van de vijfentwintig veiligheidsregio’s en structureel met het NIPV.
In transport en logistiek werk ik structureel samen met JobTrans, en van daaruit ook met TVM.
Bij Bidfood stond ik op de plek van de jaarlijkse dag racen op het circuit. Achteraf schreef een deelnemer: “Minstens zo leuk en boeiend als een dag racen op het circuit, omdat ik meteen voelde hoe ik mijn leven kon verbeteren.”
Er is een cultuurverandering ontstaan waarin situaties die impact hebben op vitaliteit bespreekbaar zijn geworden. Zelfs het meest kritische publiek raakt overtuigd door je heldere presentatie van wetenschappelijke feiten en de manier waarop je hardnekkige fabels weerlegt.
Door te drummen illustreerde hij wetenschappelijke punten op een heldere en memorabele manier. Leo inspireerde mij, en ik denk velen in de zaal, om goed naar onze slaap en leefgewoonten te kijken.
Slaap is het fundament waar we op functioneren. Leo helpt je dat fundament te verstevigen. Een aanbeveling voor iedereen die vanuit een sterk fundament het verschil wil maken.
Minstens zo leuk en boeiend als een dag racen op het circuit, omdat ik meteen voelde hoe ik mijn leven kon verbeteren.
We vroegen Leo om te spreken voor een groep promovendi. Een inspirerende, populairwetenschappelijke talk over slaap; de weergave van ritmes op de drum werd erg positief ontvangen.
Je kunt dingen vaak horen, maar om ze echt te begrijpen is het belangrijk om ze zelf te ervaren. Dat maakt Leo’s presentatie zo bijzonder.
De keynote inspireert een zaal. Het programma verandert een organisatie.
VERTROUWD DOOR
Vertel kort wat er aan de hand is, dan denk ik mee over de vorm die past. Hoe het gesprek ook afloopt, je gaat weg met iets bruikbaars.
